Węgiel brunatny - Wiki

Węgiel brunatny

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Brykiet węgla brunatnego do spalania w piecach domowych

Węgiel brunatny to skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego powstała w trzeciorzędzie w erze kenozoicznej ze szczątków roślin obumarłych bez dostępu powietrza. Zawartość węgla 62-75%. Często stosowany jako paliwo. Jego wartość opałowa waha się od 7,5 do 21 MJ/kg. Węgiel brunatny jest nieodnawialnym źródłem energii.

Polska Norma przewiduje, że:

  • zawartość wilgoci całkowitej nie powinna być wyższa niż 55%,
  • zawartość piasku w węglu brunatnym w stanie roboczym nie powinna być wyższa niż 6%,
  • zawartość lignitu włóknistego (tzw. ksylitu – odmiany węgla brunatnego o zachowanej strukturze drewna) nie powinna być wyższa niż 5%

Węgiel brunatny podzielono ze względu na wielkość ziarna na 7 sortymentów.

Nazwa Symbol Wymiar ziarna

mm
Kęsy Ks 600-80
Miał M 20-0
Orzech O 80-20
Gruby Gr 600-40
Drobny Dr 40-0
Średni Śr 300-0
Niesort N 600-0

Różnicuje się go także ze względu na twardość: miękki, a w nim lignitowy (ksylitowy), wydobywany głównie w kopalniach odkrywkowych oraz twardy, często wydobywany w kopalniach podziemnych.

Węgiel brunatny używany jest na rynkach lokalnych, ponieważ podczas transportu kolejowego mokry i zapopielony węgiel pod wpływem wilgoci "zbija" się w masę trudną do rozładowania, a w porze zimowej masa ta zamarza. Skutkiem tego elektrownie opalane węglem brunatnym najczęściej stawia się w pobliżu złóż, a surowiec z kopalni węgla brunatnego (KWB) dostarczany jest do nich przenośnikami taśmowymi. Wyjątkiem jest KWB w Koninie, gdzie węgiel do elektrowni Konin dostarczany jest osobną koleją przemysłową

Spis treści

[edytuj] Historia węgla

Profesor Hanna Czeczottowa, botanik, w 1947 roku odkryła złoża węgla w przyszłej kopalni "Turów", z bogactwem zachowanych trzeciorzędowych szczątków roślinnych.

Badania paleobotaniczne nad kopalną florą Turowa są nadal prowadzone przez pracowników Muzeum Ziemi, Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego i Instytutu Geologicznego w Warszawie.


[edytuj] Roślinność węglotwórcza

W złożu węgla brunatnego "Turów" występują dwa pokłady węgla: dolny o miąższości 20-30 m i górny o miąższości 18-35 m; pokłady przedzielone są warstwami międzywęglowymi. Górny pokład przykrywają warstwy stropowe o zmiennej miąższości, wynoszącej od kilku do 200 m, oraz osady czwartorzędowe.

Bogata flora mioceńska opracowywana w latach 1950-1980 przez zespół paleobotaniczny pod kierunkiem prof. H. Czeczottowej pochodzi z górnego pokładu węgla i z warstw stropowych. Osady z kopalną florą znajdowały się w peryferycznej strefie złoża turowskiego – obecnie już wyeksploatowanej i nieistniejącej.

Odkrywka węgla brunatnego "Turów" jest w dalszym ciągu obiektem intensywnych badań. Obecnie w części centralnej złoża trwają prace nad obszernym opracowaniem sedymentologicznym prowadzone przez J. R. Kasińskiego z Instytutu Geologicznego w Warszawie, oraz opracowaniem palinologicznym, której autorem jest M. Ziembińska-Tworzydło z Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego.

W mioceńskiej makroflorze Turowa wyróżnionych zostało 150 taksonów kopalnych należących do 114 rodzajów i 70 rodzin. Należy jednak podkreślić, że wśród kopalnych szczątków roślinnych wyraźnie dominują szczątki kilku taksonów: Sequoia, Glyptostrobus, Alnus, przedstawicieli Mastixiaceae i Symplocaceae oraz paproci Cyclosorus.

Różnorodność i obfitość roślinnego materiału występującego w złożu turoszowskim pozwalają na częściową rekonstrukcję wczesnomioceńskich zbiorowisk roślinnych tego rejonu. Rozległe bagienne obszary porastały zbiorowiska torfowiskowe: roślinność wodna i szuwarowa, lasy bagienne, zarośla krzewiaste. Z roślin wchodzących w skład tych zbiorowisk utworzyła się biomasa torfowa, a z niej po wielu milionach lat powstały pokłady węgla brunatnego. Tereny mniej wilgotne porastały lasy szpilkowe i mieszane.

[edytuj] Las mieszany

W lesie mieszanym dużą rolę odgrywały rodzaje drzew i krzewów, które znane są dziś z obszarów o klimacie subtropikalnym. Były to m.in. liczne Symplocaceae, Mastixiaceae, Lauraceae oraz Styrax, Toddalia, Sabia, palmy. Oprócz nich rosły rodzaje drzew i krzewów, występujące obecnie w ciepłoumiarkowanej i umiarkowanej strefie klimatycznej takie jak: ambrowce (Liquidambar), wiązy (Ulmus), grujeczniki (Cercidiphyllum), orzechy (Juglans), dęby (Quercus). Towarzyszyły im liczne drzewa szpilkowe: sosny (Pinus), sośnice (Sciadopitys), sekwoje (Sequoia), a także jałowce (Juniperus) i inni przedstawiciele rodziny cyprysowatych (Cupressaceae). W lesie występowały liczne pnącza z rodziny winoroślowatych (Vitaceae), jak również mchy i paprocie.

O dominacji sekwoi w lesie mieszanym świadczą liczne poziomy pni stojących "in situ", które zachowały się w brzeżnej części odkrywki Turów I – obecnie już wyeksploatowanej. Oprócz sekwoi w "poziomach leśnych" znaleziono również pnie jałowca. Las ten według prof. M. Kostyniuka miał prawdopodobnie znaczenie torfotwórcze, gdyż w złożu przestrzenie między nasadami pni były wypełnione węglem.

Inne poziomy pni mogły reprezentować zbiorowiska leśne odmiennego typu – zbiorowiska lasu bagiennego, na co wskazują nieliczne pnie Glyptostrobus znalezione w warstwach stropowych odkrywki Turów I.

[edytuj] Torfowisko krzewiaste i las podmokły

Na terenach mniej podmokłych rosły gęste zarośla, w których występowały krzewy zarówno o liściach opadających jak i wiecznie zielonych. Głównymi składnikami były: Cyrilla, Clethra i woskownica (Myrica).

Towarzyszyły im pnącza (Dioscorea, Smilax) oraz paprocie (Osmunda). Otwarte przestrzenie porastały wrzosowate, a nad brzegami wód rosły olsze (Alnus), brzozy (Betula), ambrowce (Liquidambar), wiązy (Ulmus), orzeszniki (Carya), skrzydłorzechy (Pterocarya).

Torfowiska krzewiaste, obok lasów bagiennych, miały duże znaczenie w tworzeniu się węgli brunatnych. Powstały z nich głównie węgle detrytyczne (ziemiste).

[edytuj] Las bagienny z Glyptostrobus

W lesie bagiennym głównym składnikiem były drzewa Glyptostrobus. Świadczą o tym obficie występujące różnorodne szczątki: fragmenty pni, odciski w sferosyderytach ulistnionych gałązek, zwęglone nasiona. Drzewom Glyptostrobus towarzyszyły drzewa liściaste – błotnie (Nyssa) i w mniejszej ilości cypryśniki (Taxodium). Drzewa te poprzez wykształcenie rozszerzonych nasad pni są przystosowane do wysokiego (do ok. 1 m) poziomu wód.

Cypryśnik i Glyptostrobus wytwarzają dodatkowo korzenie powietrzne tzw. pneumatofory, wyrastające pionowo ponad powierzchnię podłoża. Niekiedy w lesie bagiennym dużą rolę odgrywały olchy (Alnus).

Lasy bagienne o zmiennym udziale Glyptostrobus i Taxodium były pospolitym zbiorowiskiem węglotwórczym w trzeciorzędzie Europy, utworzyły się z nich węgle brunatne ksylitowe i ksylitowo-detrytyczne (ksylitowo-ziemiste).

Obecnie lasy bagienne z cypryśnikiem i błotnią przetrwały wyłącznie na atlantyckim wybrzeżu Ameryki Północnej m.in. na Florydzie. Inny ważny składnik lasu trzeciorzędowego – Glyptostrobus – rośnie dziś w podmokłych lasach południowo-wschodnich Chin.

[edytuj] Zbiorowiska szuwarowe

Nad brzegami wód rozwijały się zbiorowiska roślin szuwarowych, złożone z wysokich turzyc (Carex), trzcin (Phragmites), pałki (Typha). Wśród tych roślin prawdopodobnie dużą rolę węglotwórczą odgrywała trzcina. Świadczą o tym obficie występujące w Turowie szczątki kłączy, obecnie zaliczane do rodzaju Phragmites, dawniej opisywane z innych złóż brunatnowęglowych jako Marcoduria.

W głębszej wodzie rosły jeżogłówki (Sparganium), kotewki (Trapa), salwinie (Salvinia) oraz z tropikalnej rodziny Zingiberaceae – Spirematospermum.

Z torfowisk szuwarowych powstały pokłady węgla piropissytowego.


W nadkładzie kopalni węgla brunatnego w Turowie występują głównie osady plejstoceńskie, które wg Ciuka (1951) związane są ze zlodowaceniem krakowskim i środkowopolskim. W tych osadach w Turowie znaleziono szczątki mamuta w postaci fragmentów ciosu oraz kości piszczelowej (tibia).

[edytuj] Wydobycie węgla brunatnego w Polsce

Miejsca wydobycia w Polsce:

Złoża perspektywiczne węgla brunatnego w Polsce:

Wydobycie w Polsce na 1999 r. to 63 mln ton a na 2001 aż 59,5 mln.

[edytuj] Wydobycie węgla brunatnego na świecie

Panuje tendencja spadkowa. Światowe wydobycie węgla brunatnego wyniosło w 2001 r. 880 mln ton. Przodowały w nim Niemcy (175 mln ton), Rosja (83 mln ton), USA (75 mln ton), Australia (67 mln ton), Grecja (63 mln ton), Polska (61 mln ton) i Turcja (57 mln ton). Ranking ten nie uwzględnia Chin, ponieważ chińskie źródła statystyczne podają wydobycie węgla brunatnego wraz z wydobyciem węgla kamiennego.

[edytuj] Przypisy

  1. ↑ Artykuł portalu lokalnego Lca.pl z dn. 11.01.2008; wypowiedź Prof. Jerzego Bednarczyka z Instytutu Górnictwa Odkrywkowego "Poltegor" (link nieaktualny)

[edytuj] Zobacz też

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Węgiel brunatny

Warning: curl_setopt() [function.curl-setopt]: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when in safe_mode or an open_basedir is set in /www/motocykle_www/spam/zxc/richFeeds.php on line 59

Wzrosły przychody i zysk Grupy ITI
Skonsolidowane przychody Grupy ITI wyniosły po trzech kwartałach br. 482,8 mln euro i były o 51,6 proc. wyższe, niż w tym okresie ub.r.
Spektakle radiowe Tok FM na płytach
Wiosną 2009 roku Agora SA, współwłaściciel radia Tok FM, rozpocznie sprzedaż na płytach serii spektakli wyprodukowanych na potrzeby rozgłośni.
Media krytykują Noble Bank za wyproszenie dziennikarki z konferencji
W obronie Katarzyny Ostrowskiej, dziennikarki "Rzeczpospolitej", którą na polecenie biznesmena Leszka Czarneckiego wyproszono z konferencji prasowej, stanęli koledzy z innych redakcji.
TV Puls planuje zwolnienia grupowe
Telewizja Puls planuje zwolnienia grupowe – dowiedział się nieoficjalnie Presserwis.
Serial o emo w 4fun.tv
Na początku grudnia w ramówce 4fun.tv pojawi się serial animowany "Troo" wyprodukowany przez stację.
Linki: Strona gwna